Trong những bước đầu tìm hiểu Phật giáo Nguyên thủy, phần lớn mọi người khi nghe nói về “Tam Tạng Kinh Điển” đều có cảm giác choáng ngợp trước khối lượng kiến thức khổng lồ. Có cảm tưởng đây là kho tàng chỉ dành riêng cho chư Tăng và các nhà nghiên cứu giáo lý. Trên thực tế, dưới góc nhìn đúng đắn, Tam Tạng không hề cách biệt với đời sống. Nó giống như bản đồ tổng thể của con đường tu tập, được chia ra để người học không bị lạc.
1. Tam Tạng là gì?
Thuật ngữ Tam Tạng (Tipiṭaka) ám chỉ hình ảnh “ba chiếc giỏ” chứa đựng giáo pháp, biểu trưng cho ba kho tàng lưu giữ và phân loại giáo huấn của Đức Thế Tôn.
Hệ thống này được phân chia thành:
Tạng Luật (Vinaya Piṭaka)
Tạng Kinh (Sutta Piṭaka)
Tạng Vi Diệu Pháp (Abhidhamma Piṭaka)
Toàn bộ các bản văn Tipiṭaka được lưu truyền bằng ngôn ngữ Pāḷi trong truyền thống Nguyên thủy, và được công nhận là bộ giáo điển nguyên sơ, có tính hệ thống và sát thực nhất với lời dạy ban sơ của Đức Phật.
Ý nghĩa của Tạng Luật trong tu tập
Tạng Luật chủ yếu dành cho chư Tăng Ni, nhưng người tại gia hiểu Luật sẽ tu rất vững.
Ý nghĩa của Luật tạng không phải là sự áp đặt kỷ luật, mà là để:
Bảo hộ sự thanh khiết của thân tâm
Hạn chế các tranh chấp và phiền toái
Tạo môi trường thuận lợi cho Định và Tuệ sinh khởi
Có thể hiểu đơn giản:
Tạng Luật chính là hàng rào bảo vệ cho hành động và ngôn từ
Hành giả mới tu tập chỉ cần chú trọng vào cốt lõi:
Nhân – duyên – quả trong hành vi
Tôn trọng giới hạn
Rèn luyện nếp sống tự giác và trách nhiệm
Trải nghiệm Tạng Kinh qua những lời dạy trực tiếp
Sutta Piṭaka thường là bộ tạng gần gũi nhất đối với các hàng cư sĩ.
Đây là nơi ghi lại:
Các bài thuyết pháp của Đức Phật
Những cuộc đối đáp giữa Phật và nhiều tầng lớp khác nhau trong xã hội
Lời dạy trực diện về bản chất của đau khổ và lộ trình đoạn tận khổ đau
Tạng Kinh được chia thành 5 bộ lớn (Nikāya), trong đó:
Có kinh dài, kinh trung, kinh ngắn
Chứa đựng những hướng dẫn hành trì thực tế như Pháp Cú hay Tứ Niệm Xứ
Có những bài kinh giải quyết trực tiếp các khúc mắc trong cuộc sống thường nhật
Nhìn chung:
Đây là con đường đạo đức được cụ thể hóa bằng lời dạy, ví dụ minh họa và trải nghiệm thực tế
Lời khuyên cho hành giả mới là nên khởi sự từ Sutta Piṭaka.
Abhidhamma Piṭaka – Hệ thống hóa quy luật tâm linh
Vi Diệu Pháp (Abhidhamma) là phần trừu tượng và khó nhất, nhưng cũng sâu nhất.
Theo cách ẩn dụ:
Tạng Kinh trình bày nội dung những lời dạy của Đức Phật
Thì Vi Diệu Pháp giải thích “Các quy luật của Pháp vận động ra sao”
Tạng Vi Diệu Pháp đi sâu vào các khía cạnh:
Tâm là gì?
Các thành phần tâm lý hiện diện trong từng khoảnh khắc tâm
Vì sao có tham – sân – si?
Nghiệp được tạo và trổ quả ra sao?
Đối với người vừa khởi sự:
Không cần học Vi Diệu Pháp ngay
Tuy nhiên, việc biết đến sự tồn tại của nó sẽ giúp ta có cái nhìn lý tính, tránh mê tín hay hiểu sai giáo lý
Làm thế nào để kết nối Tam Tạng với Tam Học?
Hành giả có thể ghi nhớ sự liên kết này như sau:
Vinaya Piṭaka tương ứng với Giới (Sīla)
Tạng Kinh → Định
Vi Diệu Pháp là phương tiện rèn luyện more info Tuệ học
Ba Tạng không tách rời, mà nâng đỡ nhau:
Có Giới → Định mới vững
Khi tâm đạt đến sự định tĩnh thì Tuệ giác mới bắt đầu nảy nở
Khi có trí Tuệ soi sáng, việc giữ Giới trở thành một sự tự nguyện sâu sắc
Gợi ý cách học Tam Tạng cho người mới bắt đầu
Một vài lời khuyên thiết thực:
Đừng tạo áp lực phải thông thạo mọi thứ cùng một lúc
Hãy học theo thứ tự:
Hiểu tinh thần Giới
Đọc Kinh để soi lại đời sống
Khi đủ duyên, tiếp cận Vi Diệu Pháp để đào sâu trí tuệ
Mục đích cuối cùng của việc học Tam Tạng không phải là sự phô trương học thuật, mà là:
chuyển hóa thân – khẩu – ý trong đời sống hằng ngày